BRES Energy

Market note

COD’de Teslim: İnşaat Riski Yerine Çalışan Bir Santral Nasıl Satın Alınır

COD’de Teslim: İnşaat Riski Yerine Çalışan Bir Santral Nasıl Satın Alınır
Yatırımcılara Romanya’da gerçekte neye sahip olmak istediklerini sorduğumda cevap çoğu zaman aynı: işletmede olan bir santral. Şebekeye bağlanmış, üretim yapan ve gelir getiren bir şey. Bundan önce gelenleri isteyenler ise daha az: iyi tanımadıkları bir ülkede yüklenicileri, tedarikçileri, şebeke işlerini ve kabulleri yönetmek. Oysa bugünkü piyasada işletmedeki varlıklar nadir, iyileri ise pahalı.

Arada, daha fazla yatırımcının bakması gerektiğine inandığım bir yapı var: COD’de (Commercial Operation Date, ticari işletmeye geçiş tarihi) teslim edilen ve ödemeleri inşaat ilerledikçe adım adım serbest bırakılan bir RTB (Ready-to-Build, inşaata hazır) proje satın almak. Yatırımcı projeye erken taahhüt veriyor, ama bir şantiyeyi değil, çalışan bir santrali devralıyor.

Mantık basit. İnşaat aşamasını geliştirici ve EPC (Engineering, Procurement and Construction, mühendislik, tedarik ve inşaat) yüklenicisi üstleniyor, yatırımcı ise net aşamalara karşılık ödeme yapıyor. Tipik bir sıra, SPA’nın (Share Purchase Agreement, hisse devir sözleşmesi) ve EPC sözleşmesinin imzalanmasıyla başlar; işleri başlatan NTP (Notice to Proceed, işe başlama talimatı) ile devam eder; ardından ana ekipmanların teslimi, santralin enerjilendirilmesi ve son olarak COD ve devir gelir. Her ödeme, gerçekleşeceğine dair bir vaadi değil, gerçekten ulaşılmış ve belgelenmiş bir aşamayı takip eder.

Yatırımcı ne kazanır? Birincisi, projenin ömrünün en büyük risklerine karşı koruma: inşaat gecikmeleri, maliyet aşımları, tedarikçiler ile şebeke operatörü arasındaki arayüz sorunları. İkincisi, çok daha basit bir iç süreç; çünkü yatırım komitesi uzaktaki bir şantiye için onlarca karar yerine tek ve net bir hedefi onaylar: çalışan bir santral. Üçüncüsü, finansmana daha iyi bir yol; çünkü bankalar genellikle inşaatı sözleşmeyle güvence altına alınmış bir projeye kredi vermekte daha rahattır.

Elbette bu yapı ancak sözleşme de ciddiyse işe yarar. Asla dışarıda bırakmayacağım birkaç unsur var. Devirden önce performans testleri: güneşte projeye göre PR (Performance Ratio, performans oranı); depolamada test edilen kapasite ve tam döngü verimi. Yüklenicinin teminatları; örneğin avans teminatı ve kesin teminat. COD gecikirse ya da santral garanti edilen seviyenin altında üretirse LD’ler (Liquidated Damages, önceden belirlenmiş tazminatlar). Ve işletmenin ilk gününden itibaren net bir O&M (Operation and Maintenance, işletme ve bakım) düzenlemesi; böylece yatırımcı, işletecek ekibi olmayan bir santrali devralmaz.

Geliştiricinin rolü de burada önemli. BRES ENERGY olarak inşaat süresince projede ortak geliştirici olarak kalabiliyoruz; yani izinleri ve şebeke bağlantısını hazırlayan ekip, projeyi bitiş çizgisine taşıyan ekiple aynı. Yatırımcı için bu süreklilik çok değerli: bir projenin zayıf noktalarını, dosyasını hazırlayan ekipten daha iyi kimse bilemez.

Bu yapı her yatırımcıya göre değil. İnşaatı kendisi yönetmek isteyenler ya da kendi EPC kapasitesi olanlar, RTB aşamasında satın alıp işleri kendi bünyelerinde yürütmeyi tercih edebilir. Ancak yeni bir pazarda şantiye yöneticisi olmadan Romanya’daki güneş ve depolama projelerine yatırım yapmak isteyenler için COD’de teslim, en temiz giriş yollarından biridir.
Sonuçta soru, inşaat riskinin var olup olmadığı değil. O her zaman vardır. Soru, bu riski kimin taşıdığı ve bunun sözleşmede ne kadar net yazıldığıdır.

Sunai Kadir, Kurucu ve Genel Müdür, BRES ENERGY

Bu konuda daha fazlası

Romanya'nın Şebekesi Kapandı: Şebeke Bağlantısı Neden Artık Piyasanın En Nadir Varlığı Kasım 2026 Romanya'da "Ready-to-Build" Gerçekte Ne Anlama Gelir Kasım 2026 Neden Romanya, Neden Şimdi: Türkiyeli Yatırımcılar İçin Bir Bakış Ekim 2026