Neden Romanya, Neden Şimdi: Türkiyeli Yatırımcılar İçin Bir Bakış

Tanıştığım Türkiyeli yatırımcıların birçoğu kendi ülkelerinde güneş, rüzgâr ya da depolama projeleri kurmuş. EPC’yi biliyorlar, şebeke operatörlerini tanıyorlar, tedarikçilerle nasıl pazarlık yapılacağını biliyorlar. Romanya’ya baktıklarında “bunu yapabilir miyiz?” diye sormuyorlar. “Değer mi, zamanlama doğru mu?” diye soruyorlar. Bence her iki sorunun cevabı da evet; nedenini anlatayım.

Birinci neden basit: Romanya Avrupa Birliği’nin içinde. Buradaki bir proje AB elektrik piyasasına satış yapar, Avrupa bankaları tarafından finanse edilir ve Avrupa kurallarına göre inşa edilir. Enerji satış anlaşmaları ve birçok gelir sözleşmesi çoğu zaman avro cinsindendir; kur dalgalanmasına alışkın bir yatırımcı için bu küçük bir ayrıntı değildir. Romanya 2025'ten bu yana Schengen bölgesinin de tam üyesi; bu da insanların ve ekipmanın dolaşımını eskisinden çok daha kolay hâle getiriyor.

İkinci neden ihtiyaç. Romanya eski kömür santrallerini devreden çıkarıyor, sanayinin temiz enerji talebi artıyor ve şebekenin henüz sahip olmadığı bir esnekliğe ihtiyacı var. Bu yüzden depolama piyasanın en hareketli segmentlerinden biri hâline geldi ve güneşi BESS (Battery Energy Storage System, batarya enerji depolama sistemi) ile birleştiren hibrit projeler bu kadar ilgi görüyor. Piyasanın kendisinin yanı sıra devlet, uzun vadeli fiyat istikrarı sağlayan CfD (Contracts for Difference, fark sözleşmeleri) ihalelerini başlattı ve AB fonları yenilenebilir enerji ve depolama yatırımlarının bir kısmını desteklemeye devam ediyor.

Üçüncü neden yakınlık; sadece mesafeden bahsetmiyorum. Bükreş, İstanbul ve Ankara’dan kısa bir uçuş uzaklığında. Romanya’da Türk iş dünyasının uzun bir geçmişi, iki kültürü de anlayan bir topluluk ve Türk yatırımcıların hızla tanıdığı bir iş yapış biçimi var. Batı Avrupa’da uzak hissettirecek birçok anlaşma burada tanıdık geliyor.

Şimdi dürüst kısma gelelim. Romanya, hazırlıksız gelenler için kolay bir pazar değil. Birçok bölgede şebeke kapasitesi sınırlı, izinler zaman alıyor ve bu blogdaki önceki yazılarımda anlattığım şebeke bağlantı kuralları, sadece manşet rakamlarına bakanları şaşırtabiliyor. Hazır diye sunulan projelerin çoğu zaman hazır olmadığı ortaya çıkıyor. İyi bir yatırım ile hayal kırıklığı yaratan bir yatırım arasındaki fark genellikle sahada kiminle çalıştığınıza bağlı.

Neden şimdi? Çünkü pencere hâlâ açık, ama sonsuza kadar açık kalmayacak. Şebeke bağlantıları giderek daha zor alınıyor, en iyi sahalar tutuluyor ve daha fazla uluslararası sermaye geldikçe iyi hazırlanmış projelerin fiyatları yükseliyor. Önümüzdeki bir iki yıl içinde giren yatırımcılar, piyasanın tamamen olgunlaşmasını bekleyenlerden çok farklı bir maliyetle portföy kuracak.

BRES ENERGY tam burada devreye giriyor. Platformumuz, Romanya genelinde güneş, rüzgâr, hibrit ve depolama alanında çok gigavatlık, yapılandırılmış ve due diligence’a hazır bir portföyü bir araya getiriyor; projeler yatırımcılarını buldukça ve yenileri katıldıkça bu portföy sürekli yenileniyor. Biz de yatırımcıyız ve her gün birlikte çalıştığımız kişilerin birçoğu Türkiye’den. 

Masanın iki tarafını da anlıyoruz ve kelimenin tam anlamıyla iki dili de konuşuyoruz.

Romanya bir sonraki Türkiye değil, olması da gerekmiyor. Farklı kuralları ve farklı bir zamanlaması olan farklı bir pazar. Onu dikkatle okumaya hazır yatırımcılar için şu anda bölgedeki en iyi fırsat olabilir.